خواص زعفران
2018-02-22
راه اندازی سایت سلحشور
2018-02-22
زعفران

زعفران

ریشه واژه زعفران

در لغتنامه ریشه‌شناسی آنلاین آمده‌است که واژهٔ زعفران از طریق زبان عربی به زبان‌های دیگر راه یافته و اصل ریشه آن نامعلوم است. در حقیقت در خصوص این واژه نیز مانند بسیاری از واژه‌های دیگر غربی‌ها در مورد منشأ عربی آن به خطا رفته‌اند ریشه این واژه به پارسی باستان و به سانسکریت برمی گردد و درشاهنامه نیز با تلفظ زعفران آمده‌است. این واژه در متون عربی سابقه کمتری از زبان فارسی دارد و متون عربی که واژه زعفران را بکار برده‌اند به کتب ایرانیانی مانند ابوعلی سینا و رازی برمی گردد. گیاه زعفران بومی ایران و هند است و در هیچ کشور عربی بصورت طبیعی نمی‌روید.همچنین گفته شده زَعفَران یا زفران عربی‌شدهٔ یا تغییر یافته زَرپَران همچنین واژهٔ فارسی برای گیاه زعفران کُرکُم و زَرپَران است که وارد عربی شده و تلفظ زعفران یافته‌است. گفته شده ممکن است واژه زعفران ریشه اکدی داشته باشد. نام دیگر آن در فارسی میانه به صورت کورکوم (kurkum) تلفظ می‌شد. در زبان ترکی زفرون (زفرو) و در عربی الزعفران در انگلیسی saffron در اسپانیایی azafrán در فرانسه safrane در ایتالیایی zaferano به هندی zuffron تلفظ می‌شود.

ریشه واژه زعفران

در برخی از لغتنامه های آنلاین آمده است که واژه زعفران از زبان عربی به سایر زبان ها راه یافته  است ولی اصل ریشه این واژه هنوز نامعلوم است

واژه زعفران درمتون فارسی بیشتر از متون عربی بکار رفته است و در متون عربی که واژه زعفران را بکار برده اند به ایرانیان باستان مانند بوعلی سینا و رازی برمی گردد.

ریشه فارسی این کلمه مرکب زعفران  از زَفَرِ (دهان) و ان (علامت نسبت) است. یعنی آن چه از دهان گلبرگها گرفته میشود که منظور همان کلاله و خامه گل زعفران است که از آن گرفته می شود و سپس خشک شده و به محصول زعفران تبدیل می گردد.

تفسیر ثانوی آن هم “زا” (زَ، به معنی زایایی) و “فر-ان” ( منسوب به فراوانی و شکوهمندی و خجستگی) می تواند باشد.

به همین دلیل است که آشوریان شهر زعفران خیز قدیم ایران یعنی قم را کاربیتو (یعنی شهر مبارک) آورده اند.

زعفران

گیاهی است پایا و بصلی از تیره  زنبقها، دارای ساقه زیرزمینی که از دو پیاز خارج می شوند. پیازهای آن سخت و مدور و گوشتدار و پوشیده از غشا های نازک و قهوه ای رنگ است . از وسط پیازکه در واقع قاعده ساقه زیر زمینی است ، ساقه زیرزمینی قائمی خارج می گردد و از ساقه زیرزمینی تعدادی برگهای باریک و دراز با رنگ سبز بیرون می آید. از وسطبرگهای مذکور ساقه مولد گل ظاهر می شود که در انتها به یک یا دو و گاهی سه غنچه مولد گل منتهی می گردد.گلهای آن منظم و شامل لوله ای دراز، منتهی به سه گلبرگ و سه کاسبرگ به رنگ گلبرگ می باشد. گلبرگهای زعفران بنفش یا گلی یا ارغوانی است . قسمت مورد استفاده این گیاه ناحیه خامه یا کلاله گل است که بنام زعفران خرید و فروش می شود.

ریشه واژه زعفران

ریشه واژه زعفران


استفاده از زعفران در صنایع مختلف

مصارف غذایی :

زعفران به علت خاصیت گرمایی که دارد در مواد غذایی دارای کاربرد گسترده ای می باشد استفاده از زعفران در برنج زعفرانی در مهمانی ها و مجالس و شربت زعفران نمونه هایی از این کاربرد ها است. اما استفاده از این گیاه ناب تنها به اینجا ختم نمی شود بلکه در نوشیدنی های غیر الکلی معمولا ۳ تا ۷ قسمت در هر میلیون است. زعفران در تهیه شربت های گیاهی، از جمله شربت های ساده و لیمویی و زعفرانی هم استفاده می شود.

شربت زعفران

شربت زعفران

دیگر کاربرد زعفران در صنایع قنادی است. مقدار زعفران مورداستفاده در قنادی معمولا ۱۰ قسمت در هر میلیون است. زعفران برای رنگ و عطر دادن به فراورده های آردی، از جمله کیک و نان و… استفاده می شود. زعفران در محصولات لبنی مانند شیر، خامه، کره و بستنی هم کاربرد دارد

در نهایت به کاربرد زعفران در صنایع گوشت هم می توان اشاره کرد. از زعفران به عنوان ادویه معطر برای رنگ دادن به فراورده های گوشتی مانند سوسیس و کالباس استفاده می شود. زعفران در تهیه کنسروهای گوشتی و به ویژه فراورده های مبتنی بر گوشت مرغ هم به کار می رود. البته کاربرد زعفران و استفاده زعفران در صنایع غذایی دیگری هم، از جمله محصولات روغنی، مانند روغن ها و مارگارین ها، و چاشنی ها، دسرها و پودینگ ها دیده می شود

زعفران

زعفران

 

مصارف آرایشی بهداشتی :

زعفران توانایی نگه داری از پوست بدن را دارد به همین دلیل به طور عمده از آن در محصولات آرایشی بهداشتی استفاده می کنند در بحث مراقبت های پوستی دو نوع زعفران داریم که عبارتند از :

روغن گیاهی یا عصاره طبیعی زعفران :

زعفران خشک شده :

استفاده زعفران در انواع خشک شده آن، ایمنی پوست را تقویت کرده و تولید بافت ها را بهبود می دهد. رشته های زعفران که از دل گل آن بیرون کشیده می شوند، کارتنوئید دارند که ماده مفیدی برای پوست است.

کارتنوئیدها از پوست، بافت و سلول ها در مقابل عوامل خارجی و بیماری ها محافظت می کنند. هم عصاره طبیعی و هم زعفران خشک شده، حاوی آنتی‌اکسیدان هستند و خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی دارند. هر دوی این مواد، خشکی پوست و رنگ پریدگی را رفع می کنند.

نگین زعفران

نگین زعفران

کاربرد زعفران در مراقبت پوست، فقط به تولید محصولات آرایشی برنمی گردد. در کنار استفاده از محصولات آرایشی مبتنی بر زعفران، کارشناس ها استفاده زعفران همراه اسطوخودوس در قالب بخور را هم توصیه می کنند.

کافی است مقداری گل زعفران خشک شده و همین طور اسطوخودوس خشک شده را در آب جوش بریزید. بعد هم با حوله روی ظرف را بپوشانید و سرتان را زیر حوله بگیرید. این بخور را تنفس کنید و بگذارید به صورت تان هم بخورد. کاربرد زعفران این بخور فوق العاده، پوست تان را حسابی تمیز می کند، و نشاط و جوانی را برایتان به ارمغان می آورد.

 

مصارف دارویی :

طعم تلخ زعفران، به خاطر وجود ماده ای به نام پیکروکروسین است. این ماده طی فرآوری گیاه تازه زعفران، بر اثر تجزیه حرارتی یا آنزیمی، به الدییدی معطری به نام سافرانال تبدیل می شود که در مصرف دارویی زعفران نقش مهمی ایفا می کند.

كروسین ها هم كه گلیکوزیدهایی متشکل از کاروتنوییدی به نام کروستین و قندها هستند، باعث به وجود آمدن رنگ زعفران می شوند. کاروتنوییدهای دیگری مانند بتاکاروتن، لیکوپن و زاگزانتين و ویتامین ها، به ویژه ریبوفلاوین و تیامین هم در زعفران یافت می شوند. كروسین، كروستین و سافرانال هم مواد مؤثر اصلی در زعفران هستند

آزمایش های فیتوشیمیایی و فارماکولوژیک اخیر روی مصرف دارویی زعفران نشان داده اند این مواد اصلی موجود در زعفران، یعنی کروسین و سافرانال، ویژگی های فوق العاده ای دارند که عبارتند از :

  • آنتی اکسیدانی
  • ضد توموری
  • ضد دیابتی
  • ضد التهابی
  • ضد آترواسکلروتیکی (یا ضد تصلب شرایین)
  • ضد ژنوتوکسیکی
  • تقویت کننده حافظه و یادگیری
  • محافظ نورون ها
  • ضد تشنج
  • کاهنده علائم محرومیت از اوپیوئید
  • پایین آورنده فشار خون
  • كاهنده چربی خون و مقاومت به انسولین
  • افزایش دهنده اکسیژناسیون بافت ها
  • گشاد کننده برونش
  • ضد سرفه
  • پیشگیری کننده از زخم معده
  • محرک دستگاه ایمنی
  • و محافظ شبكیه چشم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.